Bán lẻ chuyên biệt, Một hướng đi mới

Người tiêu dùng ngày càng khắt khe hơn trong việc lựa chọn sản phẩm. Trong tương lai gần, mô hình siêu thị chuyên biệt sẽ thỏa mãn được sự lựa chọn khắt khe này.

Thị trường bán lẻ Việt Nam đang hình thành các siêu thị chuyên biệt mà biểu hiện đầu tiên là các siêu thị điện máy, laptop, thế giới số, điện thoại di động.

Gia tăng giá trị

Theo ông Đào Xuân Khương, Tổng giám đốc siêu thị Melinh Plaza, ở các nước như Mỹ, Đức, Pháp, Nhật đã hình thành các siêu thị chuyên biệt như siêu thị vật liệu xây dựng diện tích từ 10.000-14.000m2, siêu thị thuốc, siêu thị cây xanh, siêu thị đồ gỗ, siêu thị điện tử, siêu thị xi măng, siêu thị sơn, siêu thị giấy dán tường...

Có nhiều nơi bán điện thoại di động nhưng người ta lại thích vào các siêu thị điện thoại di động hay các siêu thị số, nơi có nhiều mẫu mã và chủng loại để mua.

Mô hình bán lẻ chuyên biệt

 

Còn tại Việt Nam hiện nay đã hình thành siêu thị chuyên biệt về hàng điện máy, về điện thoại di động. Đây chính là mô hình mở ra để đón đầu nhu cầu mua sắm của giới trẻ.

Trên thế giới, ở những nước có nền kinh tế phát triển như Nhật Bản các siêu thị tổng hợp đang dần nhường chỗ cho các siêu thị chuyên biệt và xu hướng này, theo giáo sư Masayoshi Maruyama, Khoa sau đại học quản trị kinh doanh, Trường đại học Kobe (Nhật Bản), cũng sẽ xảy ra với các siêu thị tại Việt Nam trong thời gian tới. Đối với các siêu thị thực phẩm cũng sẽ dần dần tạo sự chuyên biệt nhắm vào đối tượng là những người tiêu dùng già hơn. Theo đó, sẽ hình thành các siêu thị thực phẩm tươi sống riêng, siêu thị thực phẩm khô riêng.

Với hàng tươi sống, theo nghiên cứu của GS. Maruyama, hệ thống chợ truyền thống tại Việt Nam rất cạnh tranh về mặt giá, độ tươi sống và sự thuận tiện cho người tiêu dùng. Trong khi đó, các siêu thị tại Việt Nam hệ thống kho lạnh và giao nhận chưa đảm bảo nên không thu hút được người tiêu dùng dùng sản phẩm tươi sống ở siêu thị. Cho nên có thể hiểu vì sao trong thời gian qua các chợ tại các trung tâm thành phố được nâng cấp như chợ Cửa Nam, chợ Bưởi, chợ Mơ... ở Hà Nội là để nhắm vào yếu tố văn hóa tiêu dùng. 

“Người Việt vẫn tin tưởng yếu tố tươi sống ở đó”, giáo sư nói. “Ở Nhật có mô hình giao hàng dựa trên nhiệt độ (Temperature controlled delivery system) theo đó, người ta tính sản phẩm cứ 5 độ C thì giao 3 chuyến một tuần, 20 độ C thì 2 chuyến một ngày. Ví dụ kem để ở 5 độ C, cá 5 độ C...”.

Bán lẻ chuyên nghiệp

Ông Nguyễn Thành Lưu, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Siêu thị 24h cho rằng trong tương lai các đại siêu thị kinh doanh những mặt hàng nhu yếu phẩm sẽ không có đất sống. “Người ta có thể mua những sản phẩm này ở những cửa hàng tiện lợi gần nhà hoặc gọi điện mua hàng thay vì phải đi cả một chặng đường xa”, ông Lưu giải thích. “Người ta đến siêu thị để chơi, mua những mặt hàng giá trị như kính, đồng hồ... và các siêu thị lớn nên đi vào mô hình kết hợp vui chơi giải trí và mua sắm”.

Mặc dù đồng ý quan điểm là sẽ hình thành các mô hình siêu thị chuyên biệt nhưng theo ông Nguyễn Thái Dũng, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH Thương mại quốc tế Bourbon, mô hình siêu thị chuyên biệt chỉ dành cho một số lĩnh vực như vật liệu xây dựng, còn những lĩnh vực khác vẫn phát triển bình thường.

“Trên thế giới các mô hình bán lẻ song song vẫn tồn tại và mỗi mô hình có một lợi điểm riêng”, ông Dũng nói. “Ví dụ ở đại siêu thị lợi thế là đáp ứng nhu cầu đa dạng của đông đảo người dân trong khi các siêu thị nhỏ hay cửa hàng tiện lợi thì cung cấp các nhu cầu thiết yếu hàng ngày ngay gần nhà”.

Đáp ứng nhu cầu lựa chọn

Theo giáo sư Maruyama, đối với người tiêu dùng cái quan trọng nhất là sự lựa chọn. Vào một siêu thị, người ta không đơn thuần chỉ là mua sản phẩm mà quan trọng là thỏa mãn được sự lựa chọn của họ. Điều này có thể giải thích vì sao có nhiều nơi bán điện thoại di động nhưng người ta lại thích vào các siêu thị điện thoại di động hay các siêu thị số, nơi có nhiều mẫu mã và chủng loại để mua.

Nếu như trước đây mua sắm tại một điểm dừng (one stop shoping-OSS) được hiểu theo nghĩa mua nhiều mặt hàng tại một nơi thì nay xu hướng mua sắm này được hiểu người tiêu dùng sẽ đến những siêu thị chuyên biệt là có tất cả các mẫu mã thuộc cùng một loại để mua như quần áo, giấy dép... “Siêu thị hơn các mô hình khác là OSS còn giá cả thì đắt hơn nhưng bù lại có nhiều sự lựa chọn và không tốn công sức đi lại nhiều”, ông Khương nói.

Theo ông Khương, các siêu thị tổng hợp không thể đáp ứng hết sự lựa chọn của người tiêu dùng ngày càng tăng nên sẽ khó tồn tại trong thời gian tới. “Chẳng hạn siêu thị tổng hợp có 30.000 sản phẩm nhưng có tới 1.000 mã hàng như vậy mỗi mã hàng chỉ có 3 sản phẩm”, ông giải thích. “Còn ở siêu thị chuyên biệt chỉ có 10.000 sản phẩm nhưng có 100 mã hàng, một mã hàng như cái cốc chẳng hạn có 10 nhà cung cấp khác nhau như vậy thỏa mãn được sự lựa chọn của người tiêu dùng”.

Triết Lý Kinh Doanh Của Toyota - Thương Hiệu Xe Hơi Hàng Đầu Thế Giới

Sakichi Toyoda được sinh ra trong một ngôi làng nghèo ở miền núi vùng phía tây hồ Hamana (làng Yamaguchi, lãnh địa Yoshida, vùng Mikawa, nay là thành phố Kosai thuộc tỉnh Shizuoka), kế thừa “tập quán tư duy” của võ sĩ vùng Mikawa cần mẫn nỗ lực và bản chất tiết kiệm.
Ông đã phát minh ra máy dệt và cả một đời tạo dựng tài sản nhờ vào việc thực hiện một lối sống tiết kiệm, chính nhờ vậy mà Toyoda Kiichiro sau này có thể dùng tài sản đó làm tiền vốn xây dựng sự nghiệp chế tạo xe hơi.
Vùng đất Mikawa thời bấy giờ thấm nhuần tư tưởng của Ninomiya Sontoku và Nichiren7 , và tư tưởng này đã có ảnh hưởng hết sức mạnh mẽ đến tập quán tư duy của Sakichi.

Sakichi Toyoda

Tập quán tư duy của Sakichi đã được con trai ông là Toyoda Kiichiro viết thành văn bản, chính là “Cương lĩnh Toyota”.

Trên dưới một lòng, trung thành phụng sự, tạo thành quả để lập công báo quốc.

Dốc tâm vào việc nghiên cứu và chế tạo, luôn đi trước thời đại.
Tránh xa những điều hoa mỹ, đạt đến mức vững chãi kiên cường.
Phát huy tình thân ái đối với bạn bè bằng hữu, xây dựng thuần phong mỹ tục trong gia đình.
Tôn trọng những điều răn của Thần Phật, sống một cuộc đời cảm tạ báo ân.

Cương lĩnh Toyota đã trở thành triết lý kinh doanh của những công ty như công ty dệt tự động Toyoda, công ty Denso8 , công ty chế tạo thân xe hơi Toyota, công ty Aisin Seki v.v... Tập quán tư duy của Sakichi, vẫn đang tiếp tục chảy trong huyết mạch của những công ty thuộc hệ thống Toyota ngày nay. Dĩ nhiên, cương lĩnh Toyota gần đây cũng đã có những thay đổi cho phù hợp với tiến trình toàn cầu hóa; mặc dù vậy, sâu trong gốc rễ, “tập quán tư duy”, tinh thần của họ vẫn không hề thay đổi. Nếu có những thay đổi lớn xảy ra có lẽ đó cũng là lúc Toyota bắt đầu tan rã.

Con trai của ông là Toyoda Kiichiro cũng là người được sinh ra ở làng Yamaguchi, vùng Yoshida, Mikawa, nên có thể nói tinh túy trong con người ông cũng là của những con người vùng Mikawa. Kế thừa “tập quán tư duy” của võ sĩ vùng Mikawa cùng với ảnh hưởng từ nền giáo dục của cha mình, ông dốc toàn tâm trí vào công việc sản xuất xe hơi. Hình ảnh của ông rất giống với hình ảnh của Tokugawa Ieyasu lúc đang sở hữu một vùng đất nhỏ ở Mikawa mà lại ôm mộng thống nhất Nhật Bản, xây dựng một quốc gia rộng lớn. Vào năm 1949, bế tắc trong việc quay vòng vốn do ảnh hưởng của Dodge line  (chính sách Dodge), công ty ông đứng trước bờ vực phá sản. Một trong những điều kiện cho vay của ngân hàng là “cắt giảm nhân viên”, điều này buộc ông đành phải từ chức, rời khỏi Toyota. 

Kiichiro Toyoda

Người kế nhiệm là Ishida Taiji vốn là người xuất thân từ vùng Owari. Ishida Taiji được Sakichi huấn luyện, là một nhân vật được coi là “người cha thứ hai”, người đã có công gầy dựng lại Toyota, đặt nền móng cho Toyota ngày nay. 

Câu nói cửa miệng của ông là “thân mình thì mình phải lo”, ông cũng luôn tự hào và cổ súy cho “tinh thần của người nhà quê”. Gia đình ông sống gần nhà tôi và tôi cũng có dịp gặp gỡ tiếp xúc với con cháu của ông. Trong ký ức tôi cả gia đình đều là những con người giản dị, không phô trương.

Trong số những nhân vật đã củng cố và đưa “tập quán tư duy” vùng Mikawa và Owari vào Toyota không thể không nhắc đến Ono Taiichi. Ông là người xuất thân ở nơi hiện nay là thành phố Kariya  và cũng là người tiếp nối truyền thống võ sĩ vùng Mikawa. Tổ tiên ông có mối quan hệ với Doi Toshikatsu  vốn làm tể tướng cho Mạc phủ Edo. Ông xuất thân trong một gia đình danh giá, cha ông là thị trưởng của thành phố Kariya, và đã từng làm đại biểu quốc hội. 

Ono Taiichi

Ông tốt nghiệp trường Đại học nay là Đại học công nghiệp Nagoya và làm việc cho nhà máy dệt Toyoda. Trong nhà máy dệt Toyoda, dưới sự hướng dẫn của Toyoda Kiichiro ông đã xây dựng nền móng cho sự nghiệp sản xuất xe hơi của Toyota ngày nay. Một điều đặc biệt là, khí chất của vùng đất Kariya là tính bất khuất nên có thể nói, chính Ono là người đã đưa “tinh thần bất khuất” vào “tập quán tư duy” của Toyota.

Cống hiến lớn nhất của ông là đã nghĩ ra phương thức sản xuất Toyota hay còn gọi là “phương thức kanban” (kanban: những tấm thẻ hoặc mẩu giấy thông báo mọi dữ liệu liên quan đến quá trình sản xuất) và đã áp dụng nó vào thực tiễn. Chắc cũng không cần bàn đến việc phương thức sản xuất này đã góp phần vào sự lớn mạnh của Toyota sau này như thế nào. Ngoài ra cũng còn rất nhiều người đã kế thừa và phát thuy tập quán tư duy của Toyota. Trong số đó có Toyoda Eiji, người đã đồng cam cộng khổ với Kiichiro, đã kế thừa tập quán tư duy của Sakichi, Kiichiro, ông đã hỗ trợ đắc lực cho công cuộc phát triển Toyota sau này. 

Và lẽ dĩ nhiên, ông cũng là người thừa hưởng “tập quán tư duy” của các võ sĩ vùng Mikawa. Kamiya Shotaro , người được mệnh danh là ông hoàng kinh doanh của Toyota, là người vốn xuất thân từ vùng Owari (quận Chita, tỉnh Aichi). Ông đã có công lớn trong việc xây dựng mạng lưới bán hàng cho Toyota. Hanai Masaya vốn là người xuất thân từ vùng Mikawa, tỉnh Aichi, thành phố Otowa, tự xưng là đệ tử của Ishida, tôn sùng Tokugawa Ieyasu, áp dụng triệt để tinh thần cần kiệm, nỗ lực trong việc tích lũy tài sản, người đã xây dựng nên danh xưng “Ngân hàng Toyota”, một nhân vật tiêu biểu cho việc thực hành giản dị tiết kiệm.

Có thể nói “Tập quán tư duy của Toyota” vẫn không ngừng chảy và vẫn tiếp tục được hun đúc từ trước thời Edo đến nay, với những yếu tố di truyền của vùng Mikawa, Owari.